
تابآوری: هنر برخاستن پس از سقوط
به قلم دکتر عسل ناظمی | روانسنج و پژوهشگر روانشناسی مثبتنگر
مقدمه
زندگی، میدان تجربههایی است که همیشه با آرامش و قطعیت همراه نیستند. بحرانهای عاطفی، شکستهای شخصی، بیماری، سوگ یا حتی روزمرگیهای فرساینده، گاه چنان روان ما را میفرسایند که ایستادن دوباره غیرممکن بهنظر میرسد. اما انسان در ذات خود واجد نیرویی است که روانشناسی آن را تابآوری (Resilience) مینامد.
تابآوری، صرفاً تحمل کردن نیست؛ بلکه توانایی بازیابی تعادل، ساختن معنا و حرکت رو به جلو پس از تجربهی رنج است. این ویژگی نه ژنتیکیست و نه تصادفی، بلکه مهارتی است که میتوان آن را پرورش داد. در ادامه، با 9 مرحلهی اساسی در مسیر رشد تابآوری آشنا میشویم.
1. پذیرش واقعیت دردناک
نخستین قدم، روبهرو شدن با رنج است. انکار یا سرکوب، تنها درد را مزمنتر میکند. پذیرش، یعنی توان گفتن:
«بله، این اتفاق افتاده. من آسیب دیدهام. اما هنوز اینجا هستم.»
2. بیان احساسات بهصورت سالم
تابآوری از دل سکوت نمیروید. نوشتن، گفتوگو با یک فرد قابل اعتماد یا مراجعه به مشاور، مجراهایی هستند برای خروج سالم احساسات و کاهش فشار روانی.
3. بازنگری در افکار منفی
همهی ما در زمان بحران گرفتار افکاری میشویم که بیش از خود اتفاق، ما را آزار میدهند. تمرین پرسشگری از ذهن:
«آیا این فکر مفید است؟ واقعبینانه است؟»
ما را به بازسازی زاویه دید نزدیک میکند.
4. معنا دادن به رنج
رنج بیمعنا، فرسایندهتر از خود بحران است. تابآوری یعنی کشف معنا، یادگیری یا نقطهی عطفی در دل سختی؛ حتی اگر کوچک یا تلخ باشد.
5. اتصال با دیگران
احساس حمایت اجتماعی، مهمترین عامل در تسریع فرآیند بازسازی روانی است. افراد تابآور کمک میخواهند، میپذیرند و تنها نمیمانند.
6. تقویت حس کنترل و خودباوری
حتی انجام کارهای بسیار کوچک، به فرد یادآور میشود که همچنان توان تصمیمگیری و اقدام دارد. تابآوری، با تجربهی دوبارهی توانمندی، تقویت میشود.
7. خودمراقبتی و ذهنآگاهی
بدن و ذهن، بستر اصلی تابآوریاند. تغذیه مناسب، خواب کافی، ورزش، تمرین تنآگاهی یا مدیتیشن، شرایط زیستی تابآوری را فراهم میکنند.
8. سازگاری با واقعیت جدید
گاهی بازگشت به شرایط قبل ممکن نیست. تابآوری، به معنای خلق یک زندگی جدید بر پایهی تجربیات گذشته است، نه چسبیدن به گذشته.
9. بازگشت به امید و هدفمندی
در نهایت، فرد تابآور به افق مینگرد، نه فقط به زخمها. او هدفهای تازه میسازد، و حتی اگر آهستهتر قدم بردارد، مسیر را رها نمیکند.
نتیجهگیری
تابآوری، یک توانایی خارقالعاده نیست. مهارتیست که میتوان آن را آموخت، تمرین کرد، و در زندگی جاری ساخت. انسانهایی که تابآوری را در خود میپرورانند، نه تنها از دل رنج عبور میکنند، بلکه با قلبی عمیقتر، نگاهی وسیعتر، و انسانی کاملتر به مسیر ادامه میدهند.
به یاد داشته باشیم:
درد ممکن است اجتنابناپذیر باشد، اما رنج همیشگی نیست؛ اگر تاب آوردن را بیاموزیم.
و نکته آخر:
این روزها که میهن عزیزمان آماج حمله دد منشانه دشمنان قسم خورده و شناخته شده خارجی و عوامل فریب خورده و خودفروخته داخلی ست. تاب آوری در هر کاری را می توان به وضوح دید. باید اذعان داشت که ریشه دشمن این ظالمان ربطی به دین و حکومت ایران ندارد این قوم لجوج کلا با ایران و ایرانی ها در طول تاریخ دشمن بوده و هستند. تاب آوری و خودباوری و باز پروری نیروی دفاعی و هجومی پس از غافل گیری اولیه، قابل تحسین و ستایش است و موجب افتخار برای همه ایرانیان در جهان است. پاینده باد ایران بزرگ.

